Δευτέρα, 25 Μαΐου 2020 06:11

Μυϊκές Θλάσεις σε αθλητές - μηχανισμός, παθοφυσιολογία και αποκατάσταση

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

IMG 7573 800x300

Ετυμολογικά «θλάση» σημαίνει «χτύπημα»!

Ο τραυματισμός ενός μυός επηρεάζει σημαντικά τη σταθερότητα και την κινητικότητα της άρθρωσης την οποία κινεί και αφορά το 55% των αθλητικών τραυματισμών. Οι τραυματισμοί αυτοί μπορεί να κρατήσουν τον αθλητή (ερασιτέχνη ή επαγγελματία) εκτός δραστηριοτήτων για μεγάλο διάστημα εάν είναι εκτεταμένοι ή εάν δεν αντιμετωπιστούν σωστά. Συχνά η πίεση των υποχρεώσεων του κάθε αθλήματος, η επιπόλαια εκτίμηση και η ελλιπής αποκατάσταση, οδηγούν σε φαύλο κύκλο επανατραυματισμού που συχνά καταλήγει σε πλήρη διακοπή κάθε αθλητικής δραστηριότητας.



Μηχανισμός

Μυϊκή θλάση είναι η υπερβολική διάταση των μυϊκών ή μυοτενόντιων ινών ενός μυός, που έχει σαν αποτέλεσμα τη ρήξη αυτών και τον περιορισμό της λειτουργίας του (Noonan & Garrett, 1999· Garrett, 1990). Ο μηχανισμός κάκωσης της θλάσης ενός μυός μπορεί να είναι η υπερβολική διάτασή του, η υπερβολική επιβάρυνσή του ή η επαναλαμβανόμενη φόρτισή του χωρίς τα απαραίτητα διαλείμματα ξεκούρασης (Noonan & Garrett, 1999· Garrett, 1990· Mair, Scaber, Glisson, & Garrett, 1996· Garrett, 1996). Άλλη συνηθισμένη περίπτωση μυϊκού τραυματισμού κατά τη διάρκεια των σπορ (συνήθως αθλήματα επαφής) είναι το θλαστικό τραύμα, που προκαλείται μετά από άμεση πλήξη του μυός από εξωτερική δύναμη (π.χ. κλοτσιά του αντιπάλου πάνω στον τετρακέφαλο), η οποία έχει σαν αποτέλεσμα τη σύνθλιψη των μυϊκών ινών.

Ανατομία

Οι περισσότερες θλάσεις παρατηρούνται στη γαστέρα του μυός, στη ΜΤΣ (μυοτενόντια σύνδεση - το σημείο σύνδεσης μεταξύ του μυός και των τενόντων) ή στην ΟΤΣ (οστεοτενόντια σύνδεση - το σημείο σύνδεσης μεταξύ των τενόντων και των οστών), με τις πιο συχνές θλάσεις να συμβαίνουν στη ΜΤΣ ιδιαίτερα σε μυς μεγάλου μήκους οι οποίοι διασχίζουν δύο αρθρώσεις, όπως οι οπίσθιοι μηριαίοι και ο τετρακέφαλος. Επόμενες σε συχνότητα είναι οι θλάσεις των προσαγωγών και του γαστροκνημίου (γάμπα). Οι μύες αυτών των μυϊκών ομάδων έχουν μεγάλο ποσοστό σε λευκές μυϊκές ίνες (II fasttwitch muscle fibers) (Miller & Sekiya, 2006) (Eustace, Johnson, O'Neill, & O' Byrne, 2007).

Κατηγοριοποίηση

Τις τελευταίες δεκαετίες μεγάλο μέρος της κλινικής βιβλιογραφίας κατατάσσει τις θλάσεις σε 3 επίπεδα βαρύτητας (Reid, 1992). Ακόμα και σε πιο πρόσφατες έρευνες η κατάταξη τείνει προς αυτή τη διαβάθμιση, παρότι υπάρχουν και διαφοροποιήσεις (Malliaropoulos, Papalexandris , Papalada , & Papacostas , 2004). 1ου Βαθμού: ο τραυματίας αισθάνεται ήπια ενόχληση και εμφανίζει ένα πολύ μικρό οίδημα, αλλά μπορεί να εκτελέσει πλήρες εύρος κίνησης. Τις περισσότερες φορές αναφέρεται ως «τράβηγμα». 2ου Βαθμού: υπάρχει μια μικρή έως μέτρια περιοχή του μυός που εμφανίζει πόνο και οίδημα. Συνήθως ο αθλητής δεν μπορεί να εκτελέσει πλήρες εύρος κίνησης στην άρθρωση όπου ενεργεί ο τραυματισμένος μυς, ενώ λειτουργικά υπάρχει παρέκκλιση από τη φυσιολογική κίνηση. 3ου Βαθμού: υπάρχει μεγαλύτερη έκταση της επίπονης περιοχής με διάχυτο οίδημα. Ο αθλητής παρουσιάζει σημαντικό περιορισμό στο εύρος κίνησης, ενώ η λειτουργικότητά του είναι πολύ περιορισμένη. Η τελική, ξεκάθαρη κατηγοριοποίηση είναι ωστόσο δυνατή μόνο με την βοήθεια κάποιας απεικονιστικής εξέτασης (υπερηχογράφημα, μαγνητική τομογραφία/MRI).



Παθοφυσιολογία

Οι φάσεις επούλωσης των μαλακών ιστών είναι τρεις: 1) Η φλεγμονώδη φάση. Στο κέντρο της περιοχής που τραυματίζεται έχουμε νέκρωση μυϊκών ινών ενώ περιμετρικά της νέκρωσης είναι μία ζώνη οξείας φλεγμονής σχηματίζοντας αμέσως ένα αιμάτωμα που καλύπτει την περιοχή. 2) Η φάση επούλωσης. Απομάκρυνση του νεκρωτικού ιστού από μακροφαγικά κύτταρα ενώ παράλληλα εκκρίνονται αυξητικοί παράγοντες. Στο σημείο της επούλωσης εμφανίζονται λεμφοκύτταρα και μικρά αιμοφόρα αγγεία που έχουν σαν αποτέλεσμα την παραγωγή ενός συνδετικού ουλώδους ιστού. 3)Η φάση της ανάπλασης. Χαρακτηρίζεται από συρρίκνωση του ουλώδους ιστού και ανάπλαση των μυϊκών ινών. (Prentice, 2001· Tillman & Chasan, 1996· Hardy, 1989· Velnar, Bailey, & Smrkol, 2009· Leadbetter, 1992· Jozsa & Kannus, 1997). Η χρονική διάρκεια για κάθε μία από τις παραπάνω φάσεις είναι διαφορετική βάση του βαθμού της θλάσης, το είδος της τραυματισμένης δομής, τον τύπο του τραυματισμού και την αντίδραση του κάθε οργανισμού στον τραυματισμό.

Αποκατάσταση

Αρχικά η φυσιοθεραπευτική αγωγή έχει σαν στόχο την αποσυμφόρηση της περιοχής από το αιμάτωμα - οίδημα με τεχνικές λεμφικής παροχέτευσης (lymph drainage). Κατόπιν περιλαμβάνει στοχευμένες ραδιοσυχνότητες (Tecar) και παυσίπονα ρεύματα για ανακούφιση από τον πόνο (TENS). Στην οξεία φάση συνίσταται αποφυγή κινήσεων και πρόκλησης πόνου η στρατηγική αυτή πρέπει να ακολουθείται σε όλη την πορεία αποκατάστασης, ειδικά στα αρχικά στάδια. Κατόπιν εισερχόμαστε στην φάση της λειτουργικής αποκατάστασης. Μελέτες έχουν δείξει ότι όταν η κινητοποίηση ξεκινάει νωρίς, έχουμε καλύτερη επαναγγείωση στην περιοχή, καλύτερη ανάπλαση αλλά και προσανατολισμό των μυϊκών ινών έτσι ώστε ο επουλωθείς μυς να επανέλθει στα επίπεδα ανθεκτικότητας του φυσιολογικού. Το ιδανικό πρόγραμμα αποκατάστασης περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης, αρχικά ισομετρικές και προοδευτικά με πλειομετρικό ή, όπου είναι δυνατόν, με ισοκινητικό ασκησιολόγιο. Είναι πολύ σημαντικό το πρόγραμμα κινησιοθεραπείας να περιλαμβάνει ασκήσεις ειδικά προσαρμοσμένες στο άθλημα του ασθενούς με προοδευτική αύξηση του βαθμού δυσκολίας. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν βάρη, λάστιχα αντίστασης, όργανα εκγύμνασης και όσο η επούλωση, η δύναμη και η αντοχή προοδεύουν, μπορούν να γίνονται ασκήσεις με υψηλό βαθμό δυσκολίας. Σε γενικές γραμμές, στις θλάσεις 1ου βαθμού η αποθεραπεία διαρκεί 10 ημέρες περίπου ενώ στις θλάσεις 2ου βαθμού τουλάχιστον 3 εβδομάδες. Στις σοβαρότερες θλάσεις 2ου βαθμού όπως επίσης και στις 3ου βαθμού (οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις χρήζουν και χειρουργικής αντιμετώπισης) είναι δύσκολο να γίνει ακριβής πρόβλεψη για τον χρόνο επανόδου και το κάθε περιστατικό θα πρέπει να εκτιμάται ανεξάρτητα.

Πρόληψη Τραυματισμών

Οι έρευνες πλέον, βασισμένες στις επιδημιολογικές μελέτες, στρέφονται στην πρόληψη των τραυματισμών! Εξειδικευμένες ασκήσεις, ανάλογα τις ιδιαιτερότητες του κάθε αθλήματος ακόμα και την θέση του αθλητή, που στόχο έχουν την ενδυνάμωση των μυών του κορμού, των κάτω άκρων, και επιπλέον, τον
στατικό, δυναμικό και ενεργητικό νευρομυϊκό έλεγχο, τον συντονισμό, την ισορροπία, την ευκινησία και την βελτίωση στα άλματα. Το 2010, το AAOS, μαζί με αρκετούς άλλους οργανισμούς υγείας, προωθούσε την εκστρατεία «STOP Sports Traumatisms» της Αμερικανικής Ορθοπεδικής Εταιρείας για την Αθλητική Ιατρική, η οποία εστιάζει στη μείωση του αριθμού των τραυματισμών (ειδικά στους νέους) από τον αθλητισμό.



Βιβλιογραφικές Αναφορές


Andrews, J.R., Harrelson, G.L., & Wilk, K. (2012). Physical Rehabilitation of the Injured Athlete. Philadelphia: Saunders. Garrett, W. J. (1990). Muscle strain injuries: Clinical and basics aspects. Med.Sci.Sports.Exerc. Hagglund, Μ., & Walden, Μ. (2013). Risk Factors for Lower Extremity Muscle Injury in Professional Soccer: The UEFA Injury Study. Am J Sports Med Kerkhoffs, G., Van Es, N., Wieldraaijer, T., Sierevelt, I., Ekstrand, J., & Van Dijk, C. (2013). Diagnosis and prognosis of acute hamstring injuries in athletes. Knee Surg Sports Traumatol Artrosc Leadbetter, W. (2001). Soft tissue athletic injury Mair, S., Scaber, A., Glisson, R., & Garrett, W. J. (1996). The role of fatigue in susceptibility to acute muscle strain injury. Am.J.Sports.Med Noonan, T., & Garrett, W. (1999). Muscle strain injury: Diagnosis and treatment. J.Am.Acad.Orthop.Surg Wilkinson, J. (2003). Biomechanical markers of bone turnover and development of heterotopic ossification after total hip arthroplasty. Journal of Orthopaedic Research. Bledsoe, G. H., Hsu, E. B., Grabowski, J. G., Brill, J. D., & Li, G. (2006). Incidence of injury in professional mixed martial arts competitions. Journal of Sports Science and Medicine Lystad, R. P. (2015). Epidemiology of injuries in full-contact combat sports. Australasian Epidemiologist Del Vecchio FB, Gonçalves A. (2012).Descriptive epidemiology of sports injuries. Rev Bras Med Scoggin JF, Brusovanik G, Pi M, et al. (2010).Assessment of injuries sustained in mixed martial arts competition. Am J Orthop Spencer DC. (2012) Narratives of despair and loss: pain, injury and masculinity in the sport of mixed martial arts. Qual Res Sport Exerc Health www.manualphysiotherapy.gr/pathiseis/myikes-thlaseis/ - Σακελλαρίου Κων/νος, ΡΤ-ΟΜΤ. MSc https://athloclinic.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=6&Itemid=36 - Δρ. Λεβάκος Ι.


Γκέλσης Ιωάννης, Φυσικοθεραπευτής - ΟΜΤ

Επιστημονικά Υπεύθυνος Φυσικοθεραπευτηρίου “Kinesiotherapy”

Επιστημονικός Συνεργάτης Α.Π.Θ.

Διαβάστηκε 210 φορές